Gränssnittsspråk:
کپی رایت خوابی که تعبیر ندارد 2008-01-05
Ú©Ù¾ÛŒ رایت خوابی Ú©Ù...
FONTSTORLEK:

بحث و صحبت در مورد کپی رایت (حق مولف) و تاثیر آن در پیشرفت هرچند که در سالهای اخیر شکل جدیدی به خود گرفته ولی در اصل به سالهای دور در پیش از انقلاب بر می گردد.
در سالهای پیش از انقلاب یک قانون نسبتا مترقی که می توانست شروع خوبی برای به رسمیت شناختن حق مولفین باشد وضع شده بود که بعد از انقلاب هرچند باطل اعلام نشد ولی عملا به دلیل جایگزین شدن قوانین قضایی جاری با قوانین اسلامی که قرار بود بصورت آزمایشی مورد استفاده قرار گیرد به دست فراموشی سپرده شد و دیگر در مراجع قضایی قابل استناد نبود. این قانون حق و حقوق مطالب چاپی را متعلق به نویسنده و ناشر با توجه قرارداد فیمابینشان میدانست و هرگونه سوء استفاده از طریق قانونی قابل پیگیری بود. این قانون هرچند بعد از مرگ صاحب اثر منافع آن را متعلق به ورثه نمی دانست ولی اجازه استفاده به غیر، بدون مجوز را تا بیش از نیم قرن نمی داد. این قانون در همان زمان با توجه به نیاز روز به مواد دیگر، نظیر فیلم و موسیقی نیز تعمیم داده شد.
در سالهای اول بعد از تغییر نظام و بعد از آن در سالهای جنگ شرایط ویژه حاکم تمامی مسائل را تحت تاثیر خود قرار داده بود ولی بعد از آن با برگشت تدریجی شرایط به حالت عادی فضا برای مطرح شدن موضوعاتی نظیر کپی رایت بازتر شد.

احتمالا در مورد فوائد وجود یک قانون که تضمین کننده حق مولفین اثرهای فکری و معنوی باشد (قانون کپی رایت) بسیار شنیده اید. ولی کپی رایت برای ایران فقط یک قانون نیست بلکه یک نیاز اساسی به شمار می رود. ایران در زمینه تولید هیچ محصول صنعتی و کشاورزی برتری نسبی ندارد در واقع این بدان معنی است که در یک نگاه ساده وارد کردن هرچیزی به ایران از نظر اقتصادی پول نفت کمتری نسبت به تولید آن در ایران به خود اختصاص می دهد!

کشور ایران با کمتر از یک در صد جمعیت کل دنیا 5 درصد جمعیت نخبگان جهان را تشکیل می دهد(1) و کمتر از 3 درصد از این جمعیت 5 درصدی بیش از 30 برابر بودجه سالانه ایران تولید سرمایه می کنند!(2)
این نخبگان برای تولید سرمایه به جای استفاده از بازو از تولیدات فکری خود ایجاد سرمایه می کنند. تقریبا تمامی این 5 درصد شرایط ایران را برای رشد مناسب تشخیصی نداده اند!
اینکه تمام نخبه های ایرانی فقط در خارج از ایران امکان رشد واقعی پیدا می کنند دلایل بسیاری زیادی دارد ولی پایه ای ترین آنها نداشتن حق مالکیت بر تولید فکری شان است. منظور از حق مالکیت فقط به رسمیت شناختن حق در داخل ایران نیست بلکه منظور قابل دفاع بودن حق مالکیت در سطح جهانی است. قابل دفاع بودن حق در سطح جهانی یک امر دو طرفه است یعنی حق مالکیت یک ایرانی فقط در صورتی در یک کشور امکان دفاع دارد که در درجه اول حقوق آن کشور نیز در ایران محترم باشد. و در درجه بعد وابسته به اعتبار و ثبات حاکم بر ایران در سطح جهانی است.

به رسمیت نشناختن حقوق کشورهای دیگر در ایران کاملا یک امر عادی است و از طرف نظام حاکم هم تائید و هم تشویق می شود. این نقض حق مالکیت شامل همه تولیدات فکری نظیر کتاب، نرم افزار، فیلم، موسیقی.... می شود. همه شبکه های تلویزیونی و رادیویی داخل ایران همه روزه در حال نقض حقوق دیگران هستند.(البته مدیریت آن، این موضوع را نشانه توسعه و پیشرفت می دانند!) هیچ کتاب خارجی در ایران با مجوز ترجمه و یا تکثیر نمی شود. در مورد نرم افزار که دیگر راعایت نکردن حق مالکیت کاملا قانون مند است(طبق مصوبه هیئت دولت)!
این زیرپا گذاشتن حق مالکیت ربطی به دوستانه یا خصمانه بودن روابط ایران با کشورها ندارد. در ایران بطور رسمی حتی حقوق کشورهایی را که با آنها روابط خوبی وجود دارد نقض می شود. احتمالا بزرگترین افتخار وزیر مخابرات دولت قبل را فراموش نکرده اید (شکستن قفل نرم افزار مدیریت SMS ای که از چین خریداری شده بود برای استفاده کاربر بیشتر توسط متخصصان ایرانی!!!)

در سالهای اخیر با تمام تلاشهایی که انجام شده بجز چند قانون ساده که همگی با قانون های موازی به راحتی قابل نقض است هیچ قانون واقعیی برای حمایت از حق مولفین تصویب نشد است. در واقع تمام این قوانین توسط شورای نگهبان به استناد استفتایی(اسطفطا؟ استفطا؟) که در سالهای گذشته از آقای خمینی در رابطه با حق کسب درآمد از رساله شده بود رد شده است (طبق نظر آقای خمینی کسب درآمد از امتیاز تالیف رساله مجاز شناخته نشده است).

طبق قوانین جاری ایران فقط حق مولفینی در دادگاها قابل پیگیری است که تولیدات آنها بصورت فیزیکی سرقت شده باشد(بعنوان مثال دست نوشته های یک نویسنده و یا سی دی یک نرم افزار!). بد نیست بدانید چاپ کتاب یک ناشر توسط یک ناشر دیگر از نظر قانون ایران جرم محسوب نمی شود و قابل پیگیری نسیت تنها چیزی که در این سالها تا حد زیادی از انجام این نوع کارها جلوگیری کرده است نقش کدخدا منشی وزارت ارشاد نسبت به ناشرین بوده است. در واقع وزارت ارشاد بعنوان مرجع رسمی ارائه مجوز نشر با استفاده از حق خود در رابطه با صدور و یا لغو مجوز چاپ، ناشران را مجاب به رعایت حقوق یکدیگر کرده است.

در مطلب بعد در رابطه با مشکلات تولید نرم افزار در ایران صحبت خواهم کرد.

(1) آمار رسمی سازمانهای دولتی امریکا به نقل از سایت رادیو فردا
(2) بر اساس آمار سال 2006 موسسه Fortune

Kommentar

Hossein Ebrahimi Official site - کپی رایت خوابی که تعبیر ندارد
Copyright (c) 2006- 2018 All Rights Reserved
Based on Parnian Opendata copyright (c) Parniansoft 2008 - 2018 [0,22a]